Je student ose sapo ke zgjedhur degën e universitetit? Të dhënat dhe studimet më të fundit tregojnë se AI po ndryshon mënyrën si do të punohet pothuajse në çdo profesion. Por sa do të ndikojë konkretisht te dega që ke zgjedhur? Ja çfarë tregojnë të dhënat për profesionet e së ardhmes.

Mijëra të rinj shqiptarë kanë nisur këtë vit rrugëtimin universitar, ndërsa zgjedhja e degës po bëhet në një treg pune që po ndryshon me shpejtësi nga inteligjenca artificiale.

Pyetja që lind është e thjeshtë: nëse sot zgjedh një profesion, sa i sigurt është ai profesion nga ndryshimet që sjell AI?

Sipas të dhënave më të fundit të INSTAT, gjatë vitit akademik 2025–2026 në arsimin e lartë u regjistruan 115,782 studentë. Prej tyre, 60,558 ishin në programet Bachelor, ndërsa 47,916 në Master.

Për vitin akademik 2026–2027, procesi i aplikimit dhe regjistrimit ende nuk ka përfunduar. Sipas kalendarit zyrtar të U-Albania, Raundi III zhvillohet gjatë muajit tetor, ndaj statistikat përfundimtare kombëtare sipas degëve nuk janë ende të disponueshme.

Megjithatë, listat zyrtare të universiteteve tregojnë se disa degë vazhdojnë të tërheqin një numër shumë të madh aplikantësh.

Mjekësi: 1,412 aplikantë

Në listën zyrtare të Universitetit të Mjekësisë, Tiranë, për programin Mjekësi e Përgjithshme, Raundi I i vitit akademik 2026–2027 janë renditur 1,412 aplikantë. Lista zyrtare përfundon me kandidatin nr. 1,412.

Kjo është një nga shifrat më të qarta që mund të përdoret për të treguar interesin e maturantëve për këtë profesion.

Por sa e prekshme është mjekësia nga AI?

Sipas analizave të Organizatës Ndërkombëtare të Punës (ILO), ekspozimi ndaj AI duhet interpretuar si potencial për transformim të detyrave, jo automatikisht si zhdukje e profesionit. ILO thekson se shumica e profesioneve përbëhen nga detyra që ende kërkojnë ndërhyrje njerëzore.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për profesione ku krahas njohurive kërkohen gjykim profesional, përgjegjësi dhe ndërveprim njerëzor.

Stomatologji: 3,271 aplikantë

Edhe më i madh rezulton numri në programin e Stomatologjisë.

Sipas listës zyrtare të Universitetit të Mjekësisë për Raundin I 2026–2027, janë renditur 3,271 aplikantë.

Kjo shifër duhet lexuar me kujdes: ajo tregon kandidatët e renditur në listën e aplikantëve të Raundit I, jo numrin e studentëve që përfundimisht do të regjistrohen.

Edhe stomatologjia përballet me teknologjinë, por AI mund të shërbejë më shumë si mjet mbështetës sesa si zëvendësues i drejtpërdrejtë të profesionistit.

Po IT dhe inxhinieria?

Këtu historia bëhet më interesante.

Universiteti Politeknik i Tiranës ofron për vitin akademik 2026–2027 një numër të madh programesh inxhinierike, përfshirë Inxhinieri Informatike, Inxhinieri Kompjuterike, Inxhinieri Elektronike, Telekomunikacion, Mekatronikë, Inxhinieri Mekanike, Inxhinieri Ndërtimi dhe të tjera. Dokumentet zyrtare të UPT për procedurat 2026–2027 konfirmojnë programet dhe procedurat e pranimit.

Por këtu duhet të bëjmë një dallim të rëndësishëm: nuk kemi ende një shifër zyrtare të publikuar që mund ta përdorim si numër total aplikantësh 2026–2027 për secilin prej këtyre programeve. Për këtë arsye nuk do të vendosim një numër të marrë nga një burim jozyrtar.

AI nuk do të thotë automatikisht “humbje pune”

Sipas ILO-s, treguesit e ekspozimit ndaj AI matin se në çfarë mase teknologjia mund të zëvendësojë ose të ndryshojë detyra të caktuara. Ata nuk janë parashikime për humbjen e vendeve të punës.

ILO vlerëson se rreth 1 në 4 punë në botë ndodhet në një profesion me një nivel ekspozimi ndaj GenAI. Por përfundimi kryesor i studimit është se transformimi i vendeve të punës është më i mundshëm sesa zëvendësimi i plotë i tyre.

Ndërkohë, OECD ka publikuar në vitin 2026 një masë të re të ekspozimit ndaj AI që lidh aftësitë e AI me profesione të ndryshme.

IT mund të jetë një nga profesionet që ndryshon më shumë

Paradoksalisht, profesionet teknologjike janë njëkohësisht ndër ato që AI mund t’i transformojë më shumë dhe ndër ato ku mund të krijohen mundësi të reja.

Raporti Future of Jobs 2025 i World Economic Forum rendit Big Data Specialists, FinTech Engineers, AI and Machine Learning Specialists dhe Software and Applications Developers ndër profesionet me rritjen më të shpejtë të parashikuar deri në vitin 2030.

Në të njëjtën kohë, raporti parashikon rënie të fortë për disa role administrative dhe rutinore, përfshirë data-entry clerks, administrative assistants, executive secretaries dhe disa role të kontabilitetit, ku AI dhe teknologjitë e përpunimit të informacionit janë ndër faktorët kryesorë të ndryshimit.

Pra, çfarë duhet të pyesë një maturant?

Jo vetëm:

“A do të ekzistojë profesioni im pas 10 vitesh?”

Por edhe:

“Cilat pjesë të këtij profesioni mund t’i bëjë AI dhe cilat aftësi njerëzore do të mbeten të pazëvendësueshme?”

Sepse të dhënat ndërkombëtare tregojnë se AI nuk po krijon thjesht një listë profesionesh që do të zhduken. Po ndryshon përmbajtjen e punës.

Dhe për mijëra të rinj që këtë vit po zgjedhin universitetin, kjo mund të jetë po aq e rëndësishme sa vetë zgjedhja e degës.

© 2026, Pozitivi. All rights reserved.