Pas zhvillimeve të 22 shtatorit, ku një hetim i SPAK ka prekur drejtuesin e SHISH dhe një ish-drejtor të Policisë së Shtetit, një pyetje po bëhet gjithnjë e më e zakonshme: kush kontrollon kë në Shqipëri? Kush heton? Kush mund të arrestojë? Kush vendos? Dhe a mund të hetojë një institucion një person që punon në një institucion tjetër?

Për ta kuptuar, duhet të ndajmë rolet e disa institucioneve që në lajme shpesh përmenden së bashku: Policia e Shtetit, Policia Gjyqësore, AMP, SPAK, BKH, GJKKO dhe SHISH.

Ata nuk janë hallka të një zinxhiri ku njëri është thjesht “shefi” i tjetrit. Secili ka kompetenca të përcaktuara me ligj.

Policia e Shtetit dhe Policia Gjyqësore: Cili është dallimi?

Policia e Shtetit është institucioni. Policia Gjyqësore është funksioni hetimor që ushtrohet në kuadër të një procedure penale.

Pra, nuk kemi një “polici tjetër” që quhet Policia Gjyqësore.

Një punonjës policie, në përputhje me ligjin, mund të ushtrojë funksione të Policisë Gjyqësore gjatë një hetimi penal. Në atë rol, ai nuk vepron thjesht sipas zinxhirit të zakonshëm administrativ të Policisë, por brenda rregullave të procedurës penale dhe nën drejtimin e organit procedues.

Me fjalë të thjeshta: Policia e Shtetit është institucioni; Policia Gjyqësore është roli hetimor që ushtrohet në një çështje penale.

Kush e drejton një hetim penal?

Këtu hyn në lojë prokuroria.

Në një procedim penal, prokurori drejton hetimin, ndërsa Policia Gjyqësore kryen veprimet hetimore në përputhje me ligjin dhe udhëzimet e organit procedues.

Kjo do të thotë se një oficer i Policisë Gjyqësore mund të kryejë marrje në pyetje, kontrolle, sekuestrime dhe veprime të tjera hetimore, por këto zhvillohen brenda një procedure të drejtuar nga prokurori.

Pra, në gjuhë të thjeshtë:

Policia kryen shumë prej veprimeve hetimore. Prokurori drejton dhe kontrollon hetimin.

SPAK: Çfarë është dhe çfarë nuk është?

SPAK është Struktura e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar.

Sipas ligjit nr. 95/2016, SPAK përbëhet nga Prokuroria e Posaçme dhe Byroja Kombëtare e Hetimit, BKH.

Këto dy pjesë kanë role të ndryshme.

Prokuroria e Posaçme merret me ndjekjen penale dhe drejton hetimet në çështjet që janë në kompetencën e saj.

BKH është struktura e specializuar e Policisë Gjyqësore që kryen hetime nën drejtimin dhe kontrollin e prokurorëve të Prokurorisë së Posaçme.

Ligji përcakton se drejtuesi, hetuesit dhe shërbimet e Policisë Gjyqësore të BKH-së “drejtohen dhe kontrollohen nga prokurorët e Prokurorisë së Posaçme”.

Pra:

Prokurori i SPAK drejton hetimin. BKH kryen hetimin e specializuar.

A janë Drejtori i Policisë dhe Drejtori i SHISH pjesë e SPAK?

Jo.

Kjo është një pikë që shpesh keqkuptohet.

Ligji nr. 95/2016 përmend Drejtorin e Policisë së Shtetit dhe Drejtorin e Shërbimit Informativ Shtetëror në një kategori të veçantë të drejtuesve të institucioneve shtetërore qendrore ose të pavarura.

Kjo nuk do të thotë se ata janë pjesë e SPAK.

Nuk janë prokurorë të SPAK, nuk janë hetues të BKH-së dhe nuk janë anëtarë të strukturës.

Do të thotë se ligji i konsideron këto poste funksione të larta shtetërore dhe përcakton edhe rastet kur çështjet penale që lidhen me persona që mbajnë këto funksione mund të hyjnë në juridiksionin e drejtësisë së posaçme.

Pra, shumë thjesht:

Drejtori i Policisë nuk është pjesë e SPAK. Drejtori i SHISH nuk është pjesë e SPAK.

Por ligji i përfshin këto poste në kategorinë e funksionarëve të lartë që merret në konsideratë kur përcaktohet juridiksioni i sistemit të drejtësisë së posaçme.

Çfarë ndodh kur Policia merr informacion për një vepër që i përket SPAK?

Le të marrim një shembull.

Policia merr informacion se mund të jetë kryer një vepër penale që hyn në juridiksionin e SPAK.

Në këtë rast, çështja nuk mbetet thjesht në polici, sepse informacioni duhet të referohet sipas kompetencës ligjore te BKH-ja ose Prokuroria e Posaçme.

Më pas përcaktohet nëse çështja i takon SPAK-ut.

Pra, nuk vendos uniforma. Vendos kompetenca ligjore.

Po nëse i dyshuari punon vetë në SPAK?

Edhe këtu ligji ka parashikuar mekanizma të posaçëm.

Ligji nr. 95/2016 parashikon raste kur prokurorët e posaçëm hetojnë dhe ndjekin penalisht edhe prokurorë të tjerë të SPAK ose gjyqtarë të gjykatave të posaçme, kur ekzistojnë dyshime të arsyeshme për kryerjen e një vepre penale.

Kjo do të thotë se një person nuk bëhet automatikisht i paprekshëm vetëm sepse punon në institucionin që heton të tjerët.

Edhe vetë sistemi i drejtësisë së posaçme ka rregulla për rastet kur dyshimet prekin njerëzit që punojnë brenda tij.

Kush kontrollon punonjësit e Policisë?

Këtu hyn edhe Agjencia e Mbikëqyrjes Policore, AMP.

AMP ka mision mbikëqyrjen e pavarur të strukturave që mbulon ligji dhe ushtron edhe veprimtari hetimore.

Ndër subjektet që mbulon janë punonjësit e Policisë së Shtetit.

Pra, Policia nuk është një strukturë që kontrollon vetëm veten.

Në varësi të rastit dhe kompetencës, një çështje që lidhet me sjelljen ose veprimtarinë e një punonjësi policie mund të kalojë edhe në mekanizmat e mbikëqyrjes dhe hetimit të AMP-së.

Po nëse një punonjës i SPAK dyshohet për një vepër penale?

Le ta bëjmë sërish me një shembull konkret.

Supozojmë se një punonjës i SPAK dyshohet se ka kryer një vepër penale.

Policia merr dijeni për rastin.

Pyetja e parë nuk është:

“A mund ta arrestojë Policia SPAK-un?”

Pyetja është:

“Cili organ ka kompetencën ligjore për ta hetuar këtë vepër dhe këtë person?”

Nëse çështja hyn në juridiksionin e SPAK, ajo trajtohet sipas rregullave të posaçme që ligji ka vendosur për këtë strukturë.

Pra, një polic nuk vendos vetë:

“Ky person punon në SPAK, prandaj do ta hetoj unë.”

As SPAK nuk mund të marrë çdo çështje vetëm sepse përfshin një person me post të rëndësishëm.

Kompetenca përcaktohet nga ligji.

Po GJKKO? Kush vendos për masën e sigurimit?

Këtu hyn Gjykata e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, GJKKO.

SPAK mund t’i drejtohet gjykatës me kërkesë për një masë sigurimi, kur vlerëson se plotësohen kushtet ligjore.

Vendimin e merr gjykata.

Kjo është arsyeja pse duhet bërë dallimi mes asaj që thuhet shpesh në mënyrë të shkurtuar në titujt e lajmeve dhe procedurës juridike.

Kur bëhet fjalë për një masë sigurimi të vendosur nga gjykata:

Prokuroria e kërkon masën. Gjykata vendos. Organi kompetent e zbaton vendimin.

Kodi i Procedurës Penale parashikon se masat e sigurimit vendosen nga gjykata me kërkesën e prokurorit.

Po SHISH? A është pjesë e Policisë apo e SPAK?

Jo.

Shërbimi Informativ Shtetëror ka një funksion tjetër.

SHISH merret me mbledhjen, analizimin dhe shpërndarjen e informacionit që lidhet me sigurinë kombëtare.

Policia merret me rendin dhe sigurinë publike dhe, në funksionin e Policisë Gjyqësore, kryen veprime hetimore.

SPAK merret me hetimin dhe ndjekjen penale në fushën e tij.

SHISH merret me informacionin e sigurisë kombëtare.

SHISH nuk është gjykatë dhe nuk është prokurori. Nuk vendos masa sigurimi.

Kujt i raporton SHISH?

Edhe këtu përgjigjja “vetëm Presidentit dhe Kryeministrit” do të ishte tepër e thjeshtuar.

Sipas Programit të Transparencës së SHISH, Drejtori i SHISH informon dhe raporton te Presidenti i Republikës dhe Kryeministri për çështje që lidhen me sigurinë kombëtare.

Por ekziston edhe raportimi institucional ndaj Kuvendit.

Drejtori i SHISH raporton të paktën një herë në vit në Kuvend, nëpërmjet komisionit parlamentar përgjegjës, duke respektuar kufizimet që lidhen me informacionin e klasifikuar.

Sipas të njëjtit burim, Drejtori i SHISH raporton edhe në Këshillin e Ministrave, sipas përcaktimeve përkatëse.

Pra, më saktë:

SHISH nuk i raporton vetëm një personi. Ka kanale raportimi dhe kontrolli që përfshijnë Presidentin, Kryeministrin, Kuvendin dhe institucione të tjera, secili sipas kompetencës së vet.

Kjo nuk do të thotë se çdo informacion i SHISH bëhet publik. Një pjesë e informacionit të inteligjencës mbrohet dhe klasifikohet sipas ligjit.

Çfarë ndodh kur hetimi prek vetë drejtuesin e SHISH?

Këtu lajmi i 22 shtatorit bëhet më i kuptueshëm.

Më 22 shtator 2026, GJKKO caktoi arrest në shtëpi dhe pezullim nga detyra për drejtoren e SHISH, Vlora Hyseni, ndërsa në të njëjtën ditë u raportua edhe për një kontroll në banesën e ish-drejtorit të Përgjithshëm të Policisë së Shtetit, Ilir Proda, në kuadër të një hetimi të SPAK.

Zhvillimet e raportuara u lidhën me hetimet për dosjen e AKSHI-t.

Në rastin e Hysenit, në orët e para të raportimit, detajet e plota mbi akuzat dhe rolin konkret të secilit person nuk ishin bërë ende publike në tërësi.

Dhe pikërisht këtu lind pyetja që e solli këtë artikull: Si mund të hetohet një drejtues i një institucioni që merret me sigurinë e shtetit?

Sepse fakti që një person drejton një institucion të rëndësishëm nuk e vendos automatikisht jashtë sistemit të drejtësisë.

Nëse një çështje është në kompetencën e SPAK, hetimi mund të zhvillohet nga SPAK dhe BKH, ndërsa vendimet që kërkojnë ndërhyrjen e gjykatës shqyrtohen nga gjykata kompetente.

A mund të arrestojnë Policia, SPAK dhe SHISH njëri-tjetrin?

Jo si institucione.

Institucionet nuk arrestohen.

Personat që punojnë në këto institucione mund të jenë subjekt hetimi ose i masave të parashikuara nga ligji, kur plotësohen kushtet dhe kur organi përkatës ka kompetencë.

Një punonjës policie mund të hetohet.

Një drejtues policie mund të hetohet.

Një punonjës i SHISH mund të jetë subjekt hetimi.

Edhe një prokuror i SPAK mund të jetë subjekt procedimi sipas rregullave që parashikon ligji.

Por kjo nuk do të thotë se Policia, SPAK apo SHISH kanë njëri-tjetrin “nën komandë”.

Ata kanë kompetenca të ndryshme.

Pra, kush heton kë?

Nëse dyshohet një punonjës policie, në varësi të rastit mund të hyjnë në lojë AMP, Policia Gjyqësore dhe prokuroria.

Nëse dyshohet një drejtues policie dhe vepra hyn në juridiksionin e SPAK, çështja mund të hetohet nga SPAK dhe BKH.

Nëse dyshohet një drejtues i SHISH dhe çështja hyn në juridiksionin e drejtësisë së posaçme, ai mund të jetë subjekt hetimi nga SPAK dhe procedura gjyqësore zhvillohet sipas kompetencës së gjykatës.

Nëse dyshohet një prokuror i SPAK, ligji ka parashikuar mekanizma të posaçëm edhe për raste që lidhen me vetë prokurorët e posaçëm.

Pra, nuk është institucioni ku punon personi ai që përcakton nëse ai mund të hetohet. Është ligji dhe kompetenca për çështjen konkrete.

Në fund, kush kontrollon kë në Shqipëri?

Përgjigjja nuk është një emër.

Është një sistem.

Policia e Shtetit merret me rendin dhe sigurinë dhe, përmes Policisë Gjyqësore, kryen veprime hetimore në proceset penale.

AMP mbikëqyr dhe heton brenda fushës së saj punonjësit e strukturave policore.

SPAK heton dhe ushtron ndjekjen penale në fushën që i cakton ligji.

BKH kryen hetime të specializuara nën drejtimin dhe kontrollin e prokurorëve të SPAK.

GJKKO shqyrton dhe vendos për çështjet dhe masat që i takojnë juridiksionit të saj.

SHISH mbledh dhe analizon informacion për sigurinë kombëtare dhe funksionon përmes mekanizmave të përcaktuar të raportimit dhe kontrollit.

Prandaj përgjigjja për titullin është e thjeshtë:

Policia, SPAK dhe SHISH nuk arrestojnë njëri-tjetrin si institucione. Por njerëzit që punojnë në to mund të hetohen nga organi që ka kompetencën ligjore për çështjen.

Dhe kjo është ndoshta pyetja më interesante që ngre lajmi i sotëm:

Kur hetimi arrin në nivelet më të larta të shtetit, kush kontrollon që edhe ata që hetojnë të kontrollohen sipas ligjit?

© 2026, Pozitivi. All rights reserved.