Shkencëtarët identifikojnë një qelizë të re të trurit të njeriut
Një nga pyetjet më intriguese në lidhje me trurin e njeriut është edhe një nga më të vështirat për të cilën neuroshkencëtarët mund të përgjigjen: Çfarë e bën trurin tonë të veçantë nga truri i kafshëve?
“Ne me të vërtetë nuk e kuptojmë se çfarë e bën trurin e njeriut të veçantë”, tha Ed Lein, Ph.D., Hetues në Institutin Allen për Shkencën e Trurit. “Studimi i dallimeve në nivelin e qelizave dhe qarqeve është një vend i mirë për të filluar, dhe tani kemi mjete të reja për ta bërë këtë”.
Në një studim të ri të botuar së fundmi në revistën Nature Neuroscience, Lein dhe kolegët e tij zbulojnë një përgjigje të mundshme për kete pyetje të vështirë. Ekipi hulumtues, i bashkë-udhëhequr nga Lein dhe Gábor Tamás, Ph.D., një neuroshkencëtar në Universitetin e Szegedit në Szeged, në Hungari, ka zbuluar një lloj të ri të qelizave të trurit të njeriut që kurrë nuk është parë tek minjte dhe tek kafshët e tjera të studiuara.
Tamas dhe studenti i doktoraturës në Universitetin e Szegedit, Eszter Boldog, i kanë quajtur këto qeliza të reja “neuronet e trëndafilave”, pasi pakoja e dendur e të gjitha akseve të qelizave të trurit rreth qendrës së qelizës duket si një trëndafil pasi ka derdhur petalet e saj. Qelizat e zbuluara rishtazi i përkasin një klase të neuroneve të njohura si neuronet frenuese, të cilat vënë frena në aktivitetin e neuroneve të tjera në tru.
Studimi nuk ka provuar se kjo qelizë e veçantë e trurit është unike për njerëzit. Por fakti që neuroni i veçantë nuk ekziston tek brejtësit është intrigues, dhe mund të ekzistojnë vetëm tek njerëzit.
Në studimin e tyre, studiuesit përdorën mostrat e indeve të trurit të dy burrave në moshën 50 vjeçare, pasi kishin vdekur. Ata morën pjesën e shtresës së lartë të lëvores, rajonin më të largët të trurit që është përgjegjës për ndërgjegjen njerëzore dhe shumë funksione të tjera që i mendojmë si unike për speciet tona. Është shumë më e madhe, në krahasim me madhësinë e trupit tonë, sesa tek kafshët.
Ajo që duket të jetë unike për neuronet e trëndafilave është se ato i bashkëngjiten vetëm një pjese të veçantë të partnerit të tyre qelizor, duke treguar se ata mund të kontrollojnë rrjedhën e informacionit në një mënyrë shumë të specializuar.
Nëse i mendoni të gjitha neuronet frenuese si frenat në një makinë, neuronet e trëndafilave do e lënë makinën tuaj të ndalojë në vende shumë të veçanta, tha Tamás.
“Kjo lloj qelizë e veçantë mund të ndalet në vende ku llojet e tjera te qelizave nuk mund të ndalen”, tha Tamas. “Llojet e qelizave që marrin pjesë në trafikun e trurit të një brejtësi nuk mund të ndalen në këto vende”. Hapi i ardhshëm i hulumtuesve është të kërkojnë neuronet e trëndafilave në pjesë të tjera të trurit, dhe të eksplorojnë rolin e tyre të mundshëm në çrregullimet e trurit.
“Truri ynë nuk është vetëm truri i zgjeruar i minjve”, tha Trygve Bakken, M.D., Ph.D, shkencëtar i lartë në Institutin Allen për shkencën e trurit dhe autor në studim.
“Shumë prej organeve tona mund të modelohen në mënyrë të arsyeshme në një model kafshësh”, tha Tamás. “Por ajo që na dallon nga pjesa tjetër e mbretërisë së kafshëve është kapaciteti dhe prodhimi i trurit tonë. Kjo na bën ne njerëz. Pra, del se njerëzimi është shumë vështirë të modelizohet në një sistem kafshësh”.
© 2018, Pozitivi. All rights reserved.
