01/03/2019

Pyetje që ju ndihmojnë të jetoni jetën më të mirë

Jam i habitur nga fuqia e disa pyetjeve për t’i ndihmuar njerëzit të përballen me çështje të vështira. Dhe çfarë mund të jetë më e fortë sesa të mendosh për fundin e jetës tënde (edhe nëse nuk e di kur kjo mund të jetë)? A mund të na ndihmojnë pyetjet kur flasim për një temë të tillë?

Mund të jetë më e vështirë se sa duket. Normat shoqërore e dekurajojnë bisedën e vdekjes dhe njerëzit kanë paragjykime të thella kundër të folurit hapur për fundin e jetës. Madje edhe ata që janë në gjendje të pranojnë idenë e vdekjes, shpesh janë më të preokupuar që t’i vënë çështjet e tyre financiare në rregull. Njerëzit rrallë marrin në konsideratë për të shqyrtuar se si të lundrojnë me shkathtësi përmes procesit të rënies.

Pyetjet e mëposhtme përshtaten nga libri i ri Finish Strong: Vendosja e prioriteteve tuaja përpara fundit të jetës nga Barbara Coombs Lee, një ish-infermiere dhe asistente mjeke. Në Finish Strong, Lee sugjeron shumë tema për të diskutuar me mjekët dhe anëtarët e familjes, por këtu janë 5 pyetje të rëndësishme që duhet t’ja bëni vetes para se t’i filloni ato biseda.

Çfarë ndodh nëse shpenzoj më shumë kohë duke diskutuar për cilësinë e jetës së ditëve të mia të fundit sesa për planifikim e testamentit ?

Është një fakt i trishtë që njerëzit shpenzojnë më shumë kohë duke pyetur se çfarë do të ndodhë me paratë e tyre pasi të kenë vdekur se sa të planifikojnë apo diskutojmë për mënyra si të sigurojnë që jeta e tyre të ketë fundin më të mirë të mundshëm.

Cilat kanë qenë vlerat kryesore, besimet, prioritetet dhe qëllimet e gjithë jetës sime dhe si mund të siguroj që këto do jenë kryer deri në fund?

Të qenit i qartë për vlerat dhe përparësitë tuaja të përhershme tani, do të jetë shofer i shumë prej vendimeve që do të hasni në të ardhmen. A jeni dikush që beson se jeta është e çmuar dhe duhet të zgjatet pavarësisht se sa ekstreme janë ndërhyrjet teknologjike që kërkohen? Apo jeni dikush që çmon cilësinë e jetës dhe dëshiron të vdesësh në shtëpi, jo në spital, edhe nëse kjo do të thotë që jeta juaj mund të përfundojë më shpejt?

Tani që unë jam e qartë se cilat janë prioritetet dhe vlerat e mia, si mund të sigurohem që mjekët dhe familja ime do t’i respektojnë ato?

Duke pasur parasysh sa e vështirë mund të jetë tema e vdekjes, duke qenë i gatshëm të flasësh për këtë tani është një faktor kyç për të siguruar një fund paqësor dhe kënaqësie për veten.

Për shembull, mungesa e dialogut me njerëz afër jush është një nga arsyet që ndikon negativisht, shkruan Coombs Lee. Personi i pandërgjegjshëm dhe përfaqësuesi i kujdesit shëndetësor shpesh nuk kanë diskutuar qëllimet, preferencat dhe vlerat e përshkruara në direktivën paraprake dhe dokumentet e tjera. Në të vërtetë, më pak se tre në dhjetë vetë kanë biseduar në të vërtetë me të dashurit e tyre për kujdesin në fund të jetës, sipas një sondazhi të kryer nga The Conversation Project.

Kush besoj se është përgjegjës për marrëdhënien mjek-pacient?

Një përgjigje e dëshiruar mund të jetë që, natyrisht, mjeku duhet të jetë përgjegjës sepse a nuk ” e dinë mjekët më mirë”? Por, në realitet, kush e di më mirë se ju se çfarë është e drejtë për ju?

Një paradigmë e re e kujdesit të drejtuar nga pacientët që thekson se thirrja për vendimmarrje te përbashkëta kërkon që mjekët të jenë më bashkëpunues. Pra marredheniat te mos jete me shumë konsultuese sesa autoritative. Nëse keni qene ndonjëherë përballë një sëmundjeje serioze ose avancuese, thotë Coombs Lee, sigurohuni që e keni partner të vërtetë doktorin tuaj duke i pyetur vetes pyetjet e mëposhtme:

A ka mjekja ime humanizëm?

A tregon doktori im respekt?

A është i sinqertë mjeku?