Një gazetare që ndjek çdo ditë çështjet sociale dhe njëkohësisht bletërritëse tregon si po ndryshon natyra – dhe çfarë do të thotë kjo për ushqimin tonë

“Pa bletë nuk ka jetë.” Kjo nuk është thjesht një shprehje e njohur shkencore. Për Rudina Muça, është një realitet që e sheh çdo ditë, në dy role që rrallë bashkohen: si gazetare që mbulon çështje sociale dhe si bletërritëse në terren. Prej vitesh ajo raporton për problemet që prekin qytetarët, por njëkohësisht kujdeset për qindra koshere bletësh në familjen e saj. Pikërisht ky kombinim e bën dëshminë e saj më të fortë: ajo nuk flet vetëm si vëzhguese, por si pjesë e drejtpërdrejtë e realitetit që përshkruan.

“Bletaria më ka mësuar më shumë për mjedisin sesa çdo raport që kam lexuar,” tregon ajo, duke e lidhur përvojën personale me atë profesionale.

Kur prodhimi bie, problemi është më i madh se ekonomia

Në dukje, është thjesht një shifër që ndryshon. Në thelb, është një sinjal alarmi. “Nëse dikur një kornizë blete kishte rreth 3 kilogramë mjaltë, sot mezi arrin në 1 kilogram,” shpjegon Muça. “Kjo do të thotë që në një koshere marrim deri në 10 kilogramë më pak.” Rënia e prodhimit nuk lidhet vetëm me të ardhurat e bletërritësve. Ajo lidhet me vetë funksionimin e natyrës. Sipas FAO, rreth 75% e kulturave ushqimore globale varen nga polenizimi – një proces ku bletët janë thelbësore. Kjo e kthen problemin nga një çështje bujqësore në një çështje sigurie ushqimore.

“Mbretëresha nuk jeton më si dikur”

Ndryshimi nuk shihet vetëm në sasinë e mjaltit. Ai është i dukshëm edhe në vetë jetën e bletëve. “Mbretëresha dikur jetonte deri në 7 vite. Sot mezi arrin 4 ose 5,” thotë Muça, duke e lidhur drejtpërdrejt këtë rënie me ndotjen dhe përdorimin e pesticideve. Ajo shpjegon se ndikimi i kimikateve është shumë më i gjerë sesa mendohet zakonisht. “Pesticidet nuk mbeten vetëm te bima. Ato shkojnë në tokë, në ajër, në ujë. Dhe në fund kthehen te ne.” Ky cikël i mbyllur ndotjeje është pikërisht arsyeja pse bletët konsiderohen indikatorë të gjendjes së mjedisit.

Rritje në numër, por jo në siguri

Paradoksi shqiptar është i qartë: Bletaria po rritet, por prodhimi nuk po ndjek të njëjtin ritëm. Të dhënat e INSTAT tregojnë se numri i koshereve në vend ka kaluar mbi 400 mijë, ndërsa prodhimi i mjaltit luhatet mes 6,000 dhe 8,000 tonë në vit. “Është e vërtetë që bletaria është rritur,” thotë Muça. “Por ne ende nuk i përgjigjemi dot tregut vendas. Kjo do të thotë që diçka nuk shkon.” Në këtë “diçka” përfshihen klima, ndotja dhe mungesa e mbështetjes së qëndrueshme për fermerët.

Kur bletët largohen, mjedisi ka dhënë sinjalin

Një nga fenomenet më shqetësuese që ajo përmend është braktisja e koshereve. “Kemi pasur raste kur bletët largohen nga kosheret. Kjo ndodh kur nuk gjejnë ushqim, kur është shumë nxehtë, ose kur mjedisi është i ndotur,” shpjegon ajo. Ky fenomen, i njohur globalisht si “colony collapse”, është identifikuar nga European Food Safety Authority si një nga kërcënimet kryesore për bletët në Evropë.

“Sa më i pastër mjedisi, aq më i mirë mjalti”

Në përvojën e saj, lidhja mes natyrës dhe ekonomisë është e drejtpërdrejtë. “Në zonat më të pastra, larg ndotjes, bletët jetojnë më gjatë dhe mjalti është më cilësor,” thotë ajo. “Kjo nuk është teori, është praktikë që e shoh çdo ditë.” Kjo e kthen mbrojtjen e mjedisit në një interes jo vetëm ekologjik, por edhe ekonomik për fermerët.

Evropa po reagon, Shqipëria ende në tranzicion

Bashkimi Evropian tashmë ka vendosur objektiva të qarta për reduktimin e pesticideve dhe mbështetjen e bujqësisë organike. “Po shkohet drejt metodave biologjike, më pak kimikate, më shumë natyrë,” thotë Muça, duke theksuar se ky është drejtimi i vetëm i qëndrueshëm.

Një mesazh që vjen nga terreni

Në fund, ajo nuk flet si eksperte politike apo akademike, por si dikush që jeton mes këtij realiteti. “Ndryshimi fillon nga ne – nga mënyra si trajtojmë mbetjet, nga mënyra si sillemi me tokën,” thotë ajo. “Sepse në fund, gjithçka kthehet në tryezën tonë.”

Dhe në këtë pikë, mesazhi bëhet i qartë: Bletët po jetojnë më pak. Po prodhojnë më pak.
Dhe kjo nuk është vetëm një histori për fermerët – është një histori me ndikim për të gjithë ne.

Projekti i Infinit+ mbështetet nga #GreenAL, projekt i cili financohet nga Agjencia Ndërkombëtare Suedeze për Bashkëpunim dhe Zhvillim (Sida) me fondet e Qeverisë Suedeze dhe zbatohet nga CoPlan në bashkëpunim me VIS Albania dhe COSV – Cooperazione per lo Sviluppo.

© 2026, Pozitivi. All rights reserved.