Shqipëria, si pjesë e Ballkanit Perëndimor, po përballet me sfida të rëndësishme në sektorin e energjisë, por gjithashtu ka potencial të madh për zhvillimin e burimeve të rinovueshme dhe përmirësimin e efikasitetit energjetik.

Varësia nga importet e energjisë dhe subvencionet

Të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor, përfshirë Shqipërinë, janë importues neto të energjisë, me importet që përbëjnë 44% të konsumit total të energjisë dhe që kushtojnë mbi 3 miliardë euro. Kjo varësi nga importet e bën rajonin të ndjeshëm ndaj luhatjeve të çmimeve globale dhe krizave energjetike.
Për të mbështetur konsumatorët dhe për të kontrolluar çmimet, qeveritë e rajonit investojnë shuma të konsiderueshme në subvencione energjetike, duke ndikuar në strategjitë politike dhe ekonomike të vendeve.

Progresi politik dhe legjislativ në Shqipëri

Në dy dekadat e fundit, Shqipëria ka bërë përparime të rëndësishme në politikat dhe legjislacionin për energjinë e rinovueshme dhe efikasitetin energjetik, të nxitura nga perspektiva e integrimit në Bashkimin Evropian dhe detyrimet ndaj Komunitetit të Energjisë.
Në nëntor 2015, Kuvendi i Shqipërisë miratoi ligjin Nr. 124/2015 “Për efikasitetin e energjisë”, si mekanizëm për transpozimin e Direktivës 2012/27 të BE-së “Për Efikasitetin e Energjisë”. Ky ligj synon të përmirësojë efikasitetin energjetik dhe të reduktojë konsumin e energjisë në vend.

Potenciali i energjisë së rinovueshme në Shqipëri

Shqipëria ka burime të konsiderueshme të energjisë së rinovueshme, veçanërisht në sektorin hidroenergjetik.
Sipas të dhënave, sektori i energjisë së rinovueshme ka një kontribut të konsiderueshëm në Prodhimin e Brendshëm Bruto (PBB) të Shqipërisë, edhe pse sasia e energjisë që prodhohet nga burime të rinovueshme ka pësuar variacione për shkak të kushteve klimatike dhe sfidave të tjera.

Iniciativa për tregun e energjisë

Një hap i rëndësishëm drejt integrimit të tregut të energjisë është krijimi i Bursës Shqiptare të Energjisë (ALPEX) në vitin 2020, e cila u vu në funksion më 12 prill 2023.
Kjo bursë synon të integrojë tregjet e energjisë elektrike të Shqipërisë dhe Kosovës, duke përmbushur një nga kërkesat e Paketës së Tretë të Energjisë të BE-së.

Sfidat dhe rekomandimet

Pavarësisht përparimeve, mjedisi aktual në Shqipëri dhe në rajon nuk është ende tërheqës për investime të konsiderueshme në projekte të energjisë së rinovueshme dhe efikasitetit energjetik. Për të përmirësuar këtë situatë, rekomandohet:

• Përmirësimi i mjedisit rregullator: Krijimi i një kornize ligjore dhe rregullatore që nxit investimet private dhe siguron stabilitet afatgjatë për investitorët.
• Diversifikimi i burimeve të energjisë: Shfrytëzimi i burimeve të tjera të rinovueshme si era, dielli dhe biomasa për të reduktuar varësinë nga importet dhe për të rritur sigurinë energjetike.
• Rritja e ndërgjegjësimit publik: Fushata edukative për të informuar qytetarët dhe bizneset mbi përfitimet e efikasitetit energjetik dhe përdorimin e burimeve të rinovueshme.

Duke adresuar këto sfida dhe duke zbatuar rekomandimet e mësipërme, Shqipëria mund të përmirësojë sigurinë energjetike, të reduktojë varësinë nga importet dhe të kontribuojë në mbrojtjen e mjedisit përmes zhvillimit të qëndrueshëm të sektorit të energjisë.

???? Burimi: Revolve Media – “Energy Efficiency in the Western Balkans”

© 2025, Pozitivi. All rights reserved.