Shqipëria po ndërmerr hapa të rëndësishëm drejt përmirësimit të mjedisit ekonomik dhe energjetik, duke u fokusuar në afërsimin e prodhimit dhe dekarbonizimin. Këto përpjekje janë pjesë e një strategjie më të gjerë në Ballkanin Perëndimor për të tërhequr investime të huaja dhe për të përmbushur objektivat e qëndrueshmërisë mjedisore (WB6 CIF, 2024).

Afërsimi i prodhimit në Shqipëri dhe Rajon

Pandemia e COVID-19 dhe tensionet gjeopolitike kanë nxjerrë në pah rreziqet e varësisë nga zinxhirët e gjatë të furnizimit. Si rezultat, shumë kompani ndërkombëtare po shqyrtojnë zhvendosjen e operacioneve të tyre më afër tregjeve kryesore, një proces i njohur si afërsimi i prodhimit. Ballkani Perëndimor, përfshirë Shqipërinë, ofron avantazhe të tilla si afërsia me Evropën Perëndimore, kosto të ulëta të prodhimit dhe një fuqi punëtore të kualifikuar, duke e bërë rajonin tërheqës për investitorët që kërkojnë të minimizojnë rreziqet dhe kostot e transportit (WB6 CIF, 2024).

Dekarbonizimi dhe objektivat e energjisë së rinovueshme

Në nëntor 2020, Shqipëria, së bashku me vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor, nënshkroi Deklaratën e Sofjes mbi Paktin e Gjelbër, duke u angazhuar për arritjen e neutralitetit të karbonit deri në vitin 2050, në përputhje me objektivat e Bashkimit Evropian. Për të përmbushur këtë angazhim, Shqipëria ka miratuar Planin Kombëtar të Energjisë dhe Klimës (PKEK) 2020-2030, i cili synon që 59.4% e energjisë së prodhuar në vend të vijë nga burime të rinovueshme deri në vitin 2030. Ky plan përfshin investime në energjinë diellore, atë të erës dhe përmirësimin e efikasitetit energjetik (WB6 CIF, 2024).

Analiza e mangësive në kuadrin rregullator për energjinë e rinovueshme të ndryshueshme

Një raport i publikuar nga Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) në shkurt 2024, titulluar “Analiza e Mangësive të Kushteve të Kuadrit Rregullator për Energjinë e Rinovueshme të Ndryshueshme (ERn) në Ballkanin Perëndimor”, identifikon disa sfida kryesore që ndikojnë në integrimin e ERn-së në rajon. Raporti thekson nevojën për (GIZ, 2024):

• Përmirësimin e dispozitave të kodit të Rrjetit: Harmonizimi i rregulloreve të rrjetit me standardet e BE-së për të lehtësuar integrimin e burimeve të rinovueshme.
• Rregullore dhe procese të qarta për aksesin në rrjet: Thjeshtimi dhe transparenca e procedurave për lidhjen e prodhuesve të energjisë së rinovueshme me rrjetin elektrik.
• Nxitja e pjesëmarrjes së sektorit privat: Krijimi i kushteve të favorshme për investitorët privatë, duke përfshirë garanci ligjore dhe stimuj financiarë.
• Struktura të qëndrueshme të tregut dhe çmimeve: Sigurimi i një tregu konkurrues dhe transparent që reflekton kostot reale të prodhimit dhe promovon investimet në energjinë e rinovueshme.

Sfidat dhe mundësitë për Shqipërinë

Pavarësisht potencialit të madh, Shqipëria përballet me disa sfida në përpjekjet e saj për afërsimin e prodhimit dhe dekarbonizimin (WB6 CIF, 2024):

• Infrastruktura: Nevoja për përmirësimin e rrjetit të transportit dhe energjisë për të mbështetur rritjen e kapaciteteve prodhuese dhe integrimin e burimeve të rinovueshme.
• Mjedisi rregullator: Krijimi e një kornize ligjore që nxit investimet e huaja dhe lehtëson procedurat burokratike.
• Bashkëpunimi rajonal: Forcimi i lidhjeve me vendet fqinje për të krijuar një treg të integruar energjetik dhe për të ndarë praktikat më të mira.

Megjithatë, përfitimet potenciale janë të konsiderueshme. Afërsimi i prodhimit mund të sjellë vende të reja pune dhe zhvillim ekonomik, ndërsa dekarbonizimi kontribuon në mbrojtjen e mjedisit dhe përmbushjen e detyrimeve ndërkombëtare. Për më tepër, investimet në energjinë e rinovueshme mund të reduktojnë varësinë nga importet e energjisë dhe të rrisin sigurinë energjetike të vendit.

Në përmbledhje, përmes një strategjie të mirëplanifikuar që kombinon afërsimin e prodhimit dhe dekarbonizimin, Shqipëria ka mundësinë të pozicionohet si një qendër e rëndësishme prodhuese dhe një model për zhvillim të qëndrueshëm në rajon.

© 2025, Pozitivi. All rights reserved.