Në qytete të mëdha si Tirana, zhurma është kthyer prej kohësh në një sfond të përditshëm që lodh, streson dhe ndikon në shëndet. Nga trafiku i rënduar te kantieret e pafundme, qyteti krijon një “stuhi të vazhdueshme decibelësh” që institucionet dhe studiuesit kanë vite që e matin. Edhe pse jo gjithmonë të plotë, studimet që kemi sot tregojnë qartë se problemi është i pranishëm dhe kërkon vëmendje.

Çfarë na thonë studimet e ISHP – baza e parë e të dhënave kombëtare

Vitet 2011 dhe 2014 shënojnë dy prej përpjekjeve më të strukturuara të Institutit të Shëndetit Publik për të kuptuar zhurmat urbane në Shqipëri.

Në raportin e vitit 2011 “Monitorimi i Zhurmave Urbane” ISHP përcakton një objektiv ambicioz: hartografinë kombëtare të zhurmave. Trafiku rrugor del si burimi kryesor i zhurmës, ndërsa raporti thekson edhe ndikimin e aktiviteteve ndërtimore dhe zonave tregtare e të zbavitjes. Është një nga dokumentet e para që ngre alarmin se Shqipëria ka nevojë për një sistem të qëndrueshëm monitorimi.

Raporti ISHP, 2014 – “Monitorimi i zhurmave urbane”

Tre vite më vonë, raporti i vitit 2014 e konfirmon të njëjtën panoramë. Matjet 24-orëshe në pika të ndryshme urbane tregojnë sërish se trafiku mbetet faktori dominues i ndotjes akustike. Dokumenti shpjegon se këto matje krahasohen me standardet e BE-së dhe rekomandimet e OBSH-së, por pas 2014-s nuk ka më publikime të rregullta të ISHP për zhurmën. Qartazi, të dhënat tona të sotme kanë një boshllëk që ende nuk është mbushur.

Qëndrimi i OBSH — zhurma nuk është një shqetësim i vogël

Në udhëzimin e vitit 2018 “Environmental Noise Guidelines for the European Region”, OBSH vendos zhurmën në të njëjtin raft me faktorët e tjerë të rrezikshëm për shëndetin. Dokumenti përmbledh prova të shumta që lidhin ekspozimin afatgjatë ndaj zhurmës me probleme kardiovaskulare, çrregullime të gjumit, stres të lartë dhe ndikime në shëndetin mendor. Në thelb, OBSH e sheh ndotjen akustike si rrezik të qartë shëndetësor, jo si thjesht një pakënaqësi qytetare.

Analiza vendore: Tiranë 2024–2025 — zona problematike dhe monitorim alternativ

Vitet 2024–2025 sollën një përpjekje të re për të kuptuar zhurmën në kryeqytet. Raporti i projektit GreenAL, i hartuar nga Co-PLAN, përdor një metodologji alternative monitorimi për të identifikuar zonat problematike. Rezultatet tregojnë se Tirana ka ende shumë pika të nxehta, ku trafiku dhe aktivitetet urbane krijojnë nivele të larta zhurme. Raporti thekson nevojën për një rrjet më të gjerë sensorësh dhe për më shumë transparencë në publikimin e të dhënave. Në një qytet që ndryshon shpejt, informacioni i aksesueshëm mbetet thelbësor.

Nga afër: Kryqëzimi “Zogu Zi” — një shembull i ekspozimit të lartë

Një studim i vitit 2023 fokusuar në një nga nyjet më të ngarkuara të Tiranës – kryqëzimin “Zogu Zi” – e bën problemin shumë konkret. Në studimin “Analysis of acoustic pollution in buildings near high traffic streets. Case study: Zogu Zi crossroad, Tirane, Albania” autorët tregojnë se zona “consistently harvests noise from heavy traffic”. Muret dhe dritaret e ndërtesave aty ekspozohen ndaj niveleve që shpesh kalojnë kufijtë e rekomanduar, duke vënë në pah rëndësinë e izolimit akustik dhe planifikimit urban.

Çfarë na tregon panorama e përgjithshme

Edhe pse mozaiku i të dhënave ka mungesat e veta, tabloja është e qartë.

Trafiku është burimi kryesor i ndotjes akustike në qytetet shqiptare.
Standartet dhe udhëzimet ekzistojnë, por zbatimi dhe monitorimi janë të pjesshëm.
Tirana ka zona që janë realisht problematike dhe kanë nevojë për zgjidhje të qëndrueshme.
Ndikimet në shëndet janë të njohura dhe të dokumentuara ndërkombëtarisht.

Nëse duam qytete të jetueshme, matja dhe menaxhimi i zhurmës duhet të jetë po aq prioritet sa cilësia e ajrit.

Në fund, qytetet nuk janë vetëm rrugë dhe ndërtesa. Janë edhe tingujt e përditshmërisë sonë. Dhe sa më të qeta të jenë, aq më mirë jetojmë.

© 2025, Pozitivi. All rights reserved.