Në Tiranë, farmacia është kthyer në pikë reference të përditshme. Jo sepse qytetarët janë më të sëmurë, por sepse ilaçi është bërë përgjigja më e shpejtë ndaj çdo shqetësimi.

Sipas Censusit të fundit, Shqipëria ka rreth 2.4 milion banorë. Për këtë popullsi funksionojnë mbi 3,000 farmaci të licencuara, sipas të dhënave të përmbledhura në analiza ndërkombëtare mbi tregun farmaceutik shqiptar .

Kjo do të thotë afërsisht:

• 1 farmaci për çdo 780–800 banorë
• një nga raportet më të larta në Europë për frymë

Këto shifra nuk flasin për shëndet më të mirë. Flasin për varësi nga zgjidhja e shpejtë.

Vetë-mjekimi: Nga zgjedhje individuale në model shoqëror

Organizata Botërore e Shëndetësisë e përkufizon vetë-mjekimin e pakontrolluar si një praktikë që rrit ndjeshëm rrezikun e efekteve anësore, trajtimeve të gabuara dhe rezistencës ndaj antibiotikëve, duke e cilësuar sfidë serioze për shëndetin publik global në self-medication.

Ky paralajmërim nuk është abstrakt.

Një rishikim sistematik shkencor tregon se vetë-mjekimi është veçanërisht i përhapur në vendet ku:

• farmacia zëvendëson mjekun,
• barnat merren pa recetë,
• konsultimi profesional shtyhet ose shmanget

Në këto kushte, vetë-mjekimi nuk është devijim. Është normalitet.

Antibiotikë pa diagnozë: Rreziku që nuk duket

Një nga pasojat më të rënda të këtij normaliteti është përdorimi i antibiotikëve pa indikacion mjekësor.

Sipas një analize globale të publikuar në The Lancet, përdorimi i pakontrolluar i antibiotikëve është një nga faktorët kryesorë që nxit rezistencën antimikrobike, e cilësuar si kërcënim madhor për shëndetin global në dekadat e ardhshme në Lancet.

Kjo nënkupton që:

• ilaçet humbasin efektivitetin,
• infeksionet zgjasin më shumë,
• trajtimi bëhet më i shtrenjtë dhe më i rrezikshëm.

Vetë-mjekimi nuk është problem individual.
Është problem kolektiv.

Farmacia si autoritet shëndetësor de facto

Studimet akademike tregojnë se Shqipëria ka rreth 108–109 farmacistë për 100,000 banorë, një nivel i krahasueshëm me mesataren europiane. Por ndryshe nga shumica e vendeve të BE-së, literatura tregon se në vende me vetë-mjekim të përhapur, farmacistët shpesh përfshihen në orientim terapeutik informal, siç përshkruhet në analizën shkencore mbi rolin e zgjeruar të farmacive në pharmacists.

Ky rol nuk lind nga abuzimi.
Lind nga kërkesa e popullsisë për zgjidhje të menjëhershme.

Industria farmaceutike dhe kultura e “pilulës së shpejtë”

Analizat ndërkombëtare tregojnë se në tregje ku vetë-mjekimi është i zakonshëm, konsumi i barnave rritet edhe kur popullsia bie, një fenomen i lidhur me mënyrën si ilaçet pozicionohen si mall i përditshëm dhe jo si ndërhyrje mjekësore, siç argumentohet në pharmaceutical.

Në këtë kontekst, industria farmaceutike nuk krijon domosdoshmërisht zakonin — por përshtatet me të dhe e forcon.

Më shumë farmaci nuk nënkupton më shumë kujdes.
Shpesh nënkupton më shumë konsum.

Krahasimi me BE / OECD: Rendi i veprimeve

Në shumicën e vendeve të BE-së dhe OECD-së:

• diagnoza vjen përpara ilaçit,
• mjeku është pika e parë e kontaktit,
• vetë-mjekimi është i kufizuar.

Raportet krahasuese tregojnë se aty ku kujdesi parësor është referencë kulturore, përdorimi i panevojshëm i barnave dhe rezistenca antimikrobike janë më të ulëta, siç dokumentohet në OECD.

Në Shqipëri, rendi shpesh është i përmbysur:
 -ilaçi i pari
– pyetja më vonë

Reflektimi që shmangim

Një shoqëri me 2.4 milion banorë dhe mbi 3,000 farmaci nuk është domosdoshmërisht e sëmurë.
Por është një shoqëri që ka mësuar të qetësojë shqetësimin, jo ta kuptojë atë.

Ilaçi është mjet.
Kur bëhet refleks, bëhet problem.

© 2026, Pozitivi. All rights reserved.