01/09/2022

Tranzicioni në Shqipëri: Shpërthimi i dëshirës për liri dhe reformë

Shqipëria ka përjetuar një tranzicion të vështirë dhe rrugëtim drejt një shoqërie të lirë dhe të hapur në 30 vitet e fundit. Pas vdekjes së diktatorit komunist Enver Hoxha në vitin 1985, vendi filloi një rrugëtim të vështirë drejt ndryshimeve rrënjësore. Ky artikull analizon disa nga etapat kryesore të këtij tranzicioni dhe ngjarjet e rëndësishme që ndikuan në fatin e Shqipërisë.

Tranzicioni filloi me vdekjen e Enver Hoxhës më 11 prill 1985, duke sjellë shpresa të mëdha për lirinë politike dhe ndryshime sociale dhe ekonomike. Fuqitë perëndimore, veçanërisht SHBA-ja, shikuan vdekjen e Hoxhës si një mundësi për të rivendosur marrëdhëniet me Shqipërinë.

Në fillim, presidenti i ri i Shqipërisë, Ramiz Alia, u cilësua nga amerikanët si një person më moderuar, me të cilin mund të bisedohej për zbutjen e marrëdhënieve. Megjithatë, Alia nuk ktheu vendin në një kamp komunist, dhe filluan bisedimet me vendet perëndimore, si Britania e Madhe dhe Republika Federale Gjermane.

Në vitin 1987, Shqipëria vendosi të vendoste marrëdhënie diplomatike me Republikën Federale Gjermane dhe Kanadanë, tregues të hapësirës së re politike. Në të njëjtën kohë, diplomatët shqiptarë hoqën dorë nga sjellja aspak diplomatike ndaj homologëve amerikanë.

Tranzicioni i vitit 1989 u pasua nga një valë protestash dhe demonstratash. Protesta më e rëndësishme ishte ajo e 11 janarit në Shkodër, ku u hoq busti i Stalinit. Kjo ishte një shenjë e qartë e dëshirës së qytetarëve për ndryshim.

Plenumi IX i Partisë Punëtore të Shqipërisë, i mbajtur në janar 1990, solli disa propozime për ndryshime të thella, duke përfshirë riformatimin e Partisë, hapjen ndaj tregut dhe pronës private, dhe rishikimin e politikave ekonomike.

Në vitin 1990, mijëra të rinj shqiptarë kapërcyen muret e ambasadave të huaja, kërkuar strehim politik dhe liri. Kjo situatë çoi në lëvizjen e tyre drejt vendet perëndimore, duke filluar me largimin e tyre nga ambasada gjermane, franceze, italiane dhe greke.

Kjo periudhë e tranzicionit ishte një fazë e rëndësishme e historisë së Shqipërisë, ku vendi kaloi nga një regjim komunist drejt një shoqërie të lirë dhe të hapur. Tranzicioni ishte i rëndë dhe i ndërlikuar, me ngjarje që ndikuan thellë në fatin e vendit.