Çfarë është një parti? Kur fjalori dhe ligji nuk flasin të njëjtën gjuhë

Një parti politike, sipas një përkufizimi gjuhësor, lidhet me përfaqësimin e interesave të një klase ose shtrese shoqërore.
Një parti politike, sipas përkufizimit ligjor, përkufizohet si bashkim vullnetar qytetarësh që synon të ndikojë në jetën publike përmes zgjedhjeve dhe përfaqësimit institucional.

Dy përkufizime që bashkëjetojnë në hapësirën publike, por që mbështeten në qasje të ndryshme konceptuale.

Në Fjalorin e Madh të Gjuhës Shqipe përdoret një formulim që mbështetet në një qasje klasore ndaj konceptit të partisë politike. Ndërkohë, ligji shqiptar dhe praktika kushtetuese, të ndërtuara mbi parimet e pluralizmit dhe përfaqësimit demokratik, ofrojnë një kuptim tjetër, të harmonizuar me standardet bashkëkohore europiane.

Sipas analizës publike të Afrim Krasniqit, ky dallim tregon një mospërputhje konceptuale mes përkufizimit gjuhësor dhe realitetit institucional aktual.

Gjuha shqipe kërkon ndihmë: Një debat për përkufizimet

Publikimi online i Fjalorit të Madh të Gjuhës Shqipe përbën një zhvillim të rëndësishëm kulturor dhe akademik. Ai synon të shërbejë si referencë normative për përdorimin e gjuhës shqipe.

Pikërisht për këtë rol normativ, përmbajtja e fjalorit është pjesë e debatit publik dhe profesional. Një nga çështjet e ngritura së fundmi lidhet me mënyrën se si përkufizohen disa terma politikë, juridikë dhe institucionalë.

Ky debat është artikuluar publikisht nga Afrim Krasniqi, studiues i historisë politike dhe politolog, i diplomuar në Fakultetin Histori–Filologji të Universitetit të Tiranës, i njohur për analizat e tij mbi partitë politike, institucionet dhe proceset demokratike në Shqipëri.

Rasti i fjalës “parti”

Sipas ligjit për partitë politike, Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë dhe praktikës së Gjykatës Kushtetuese, një parti politike përkufizohet si: “bashkim vullnetar i shtetasve mbi bazën e ideve, bindjeve dhe pikëpamjeve politike, që synon të ndikojë në jetën e vendit përmes pjesëmarrjes në zgjedhje dhe përfaqësimit në organet e zgjedhura.”

Ky përkufizim është i përdorur gjerësisht në vendet me sisteme pluraliste dhe përputhet me literaturën bashkëkohore të shkencave politike.

Në Fjalorin e Madh të Gjuhës Shqipe, fjala “parti” përkufizohet si: “organizatë politike e një klase a e një shtrese shoqërore të caktuar, që lufton për të mbrojtur interesat e saj.”

Sipas vlerësimit të Afrim Krasniqit, ky formulim lidhet me një traditë konceptuale që nuk reflekton plotësisht zhvillimet institucionale dhe politike të periudhës pluraliste, duke krijuar një distancë mes përkufizimit gjuhësor dhe përdorimit aktual të termit në legjislacion dhe praktikë.

Një çështje konceptuale, jo partiake

Debati i ngritur nuk ka të bëjë me qëndrime politike apo me vlerësime ideologjike. Ai lidhet me saktësinë dhe përditësimin e koncepteve në një fjalor normativ. Sipas Krasniqit, një harmonizim më i madh mes përkufizimeve gjuhësore dhe kuadrit ligjor do të ndihmonte në shmangien e keqkuptimeve dhe në pasqyrimin më të qartë të realitetit institucional bashkëkohor.

Përtej një termi të vetëm

Vëzhgimet e para sugjerojnë se rasti i fjalës “parti” nuk është i izoluar. Edhe terma të tjerë politikë, juridikë, institucionalë dhe historikë mund të kërkojnë rishikim dhe konsultim të mëtejshëm me ekspertë të fushës, veçanërisht në një kontekst ku fjalori është ende në fazë konsultimi publik.

Pse “Gjuha shqipe kërkon ndihmë”

Rubrika “Gjuha shqipe kërkon ndihmë” synon të krijojë hapësirë për diskutim të informuar mbi mënyrën se si gjuha standarde pasqyron realitetin shoqëror, institucional dhe kulturor.

Debate të tilla nuk synojnë të delegjitimojnë punën akademike, por të kontribuojnë në përmirësimin e saj përmes dialogut profesional.

© 2026, Pozitivi. All rights reserved.