Një histori e thjeshtë nga përditshmëria shqiptare që tregon më shumë seç duket.

Në pamje të parë, është thjesht një kuzhinë si shumë të tjera. Një vakt, një recetë, një rutinë e zakonshme familjare. Por pikërisht aty, në këto veprime të përditshme që duken të vogla dhe të parëndësishme, fshihet një pjesë e rëndësishme e mënyrës si ndikojmë mjedisin. Historia e Valbona Laskut nuk është vetëm për gatimin. Është për mënyrën si jetojmë — dhe për gjërat që kemi harruar pa e kuptuar.

Valbona Lasku, foodbloger

Kur një recetë bëhet kujtesë

Valbona e ka nisur rrugëtimin e saj si foodblogere në vitin 2016, me një ide të thjeshtë: të mos humbasin recetat shqiptare dhe historia që ato mbartin. “Unë gatuaj, e kam pasion, por edhe të tregoj rrënjët e historisë sime… pse kjo recetë më lidh me mua.” Për të, ushqimi nuk është vetëm konsum. Është kujtesë, identitet dhe lidhje me mënyrën si kanë jetuar brezat para nesh — shpesh më afër natyrës dhe me më pak shpërdorim.

Ajo që dikur ishte normale, sot duket zgjedhje

Në shtëpinë e saj, shumë nga ato që sot quhen “praktika të qëndrueshme” janë thjesht zakone të trashëguara. “Jemi si formatim i gjysheve dhe nënave tona… ato na kanë sjellë jo vetëm shijen, por edhe kursimin.” Në një kohë kur konsumi është rritur dhe gjithçka blihet më lehtë, kjo mënyrë jetese kërkon ndërgjegjësim. Valbona e përkthen këtë në zgjedhje konkrete: përdor ndriçim LED, zgjedh pajisje efikase dhe mendon për alternativa si energjia diellore. Ajo që dikur ishte domosdoshmëri, sot është kthyer në vendim.

Në kuzhinë nuk hidhet asgjë kot

Ndryshimi bëhet më i dukshëm në mënyrën si ajo gatuan. Ajo përgatit vetë brumin, kosin dhe kefirin — jo vetëm për shije, por edhe për të shmangur mbetjet. “Unë bëj brumin e thartuar dhe kefirin në shtëpi… mënyra që provon tradita shqiptare.” Edhe pjesët që zakonisht hidhen, për të janë ende të vlefshme. “Bishta që të gjithë i hedhin, unë bëj supë… lëkura e patates bëhet chips.” Sipas të dhënave europiane për mbetjet ushqimore, një pjesë e konsiderueshme e tyre krijohet pikërisht në familje — çka e bën kuzhinën një nga vendet kyçe ku mund të fillojë ndryshimi.

Fëmijët mësojnë nga ajo që shohin

Këto zakone nuk mbeten vetëm te gatimi. Ato kalojnë edhe te fëmijët. “Djemtë e dinë nga mua që kur dalin nga shtëpia të fikin dritat, prizat, hekurin…”.  Janë gjeste të vogla, por që ndërtojnë një mënyrë të të menduarit. Një mënyrë që formohet në familje dhe që vazhdon më tej. Në shumë raste, këto praktika mbahen gjallë nga gratë — një rol i përditshëm, shpesh i padukshëm, por me ndikim të drejtpërdrejtë në mënyrën si ndërtohet raporti me mjedisin.

“Nuk e dinim…” — një reagim që përsëritet

Kur ajo ndan këto praktika, reagimi është shpesh i njëjtë. “Nuk e dinim… i kemi hedhur gjithmonë,” i thonë ndjekësit.  Shumë njerëz nuk e dinë që pjesë të ushqimeve që konsiderohen mbetje mund të përdoren normalisht. “Kërpudhave u përdoret edhe bishti… gjithçka gatuhet dhe ka vlera.” Kjo tregon se shpesh problemi nuk është mungesa e dëshirës për të ndryshuar, por mungesa e informacionit.

Mes përpjekjes personale dhe realitetit të përditshëm

Ndërsa brenda shtëpisë përpiqesh të bësh më të mirën, jashtë shpesh duket sikur realiteti ecën në drejtim tjetër. “Sheh një Tiranë të mbingarkuar, të betonizuar… nuk ka më hapësira. Në praktikë nuk e ndjen… jemi ende shumë larg.” Ky kontrast mes përpjekjes individuale dhe realitetit urban është një nga sfidat më të mëdha sot.

Ndryshimi fillon nga gjërat e vogla

Përtej gjithë diskutimit për politika dhe zhvillim, mesazhi që mbetet është i thjeshtë. “Bëni çfarë keni në dorë… ndikimi i vogël, nëse bëhet kolektiv, bëhet i madh.” Sepse ndryshimi nuk fillon gjithmonë nga vendime të mëdha. Fillon nga mënyra si gatuajmë. Si konsumojmë. Si jetojmë çdo ditë. Dhe pikërisht aty, në ato gjëra që duken të vogla, fillon ndikimi më i madh.

Histori me ndikim
Klima (nuk) njeh gjini
Projekti i Infinit+

Mbështetet nga #GreenAL, projekt i cili financohet nga Agjencia Ndërkombëtare Suedeze për Bashkëpunim dhe Zhvillim (Sida) me fondet e Qeverisë Suedeze dhe zbatohet nga CoPlan në bashkëpunim me VIS Albania dhe COSV – Cooperazione per lo Sviluppo.

© 2026, Pozitivi. All rights reserved.